भंगेरा एक्सटेन।

 Do you know? These birds aren't seen nowadays. #Childhoodmemories! 

फेसबुक स्क्रोल गर्दै थिए, झट्ट देखे, IDK पेज मा।  

पोस्ट पढेपछि कमेन्ट हेरे। धेरैको प्रतिक्रिया उस्तै थिए। पहिला धेरै हुन्थ्यो, रेडिएसनको कारण ले, आदि इत्यादि

 घेरै मिश्रित रियाक्ट, मलाई भने त्यो पोस्टले साँच्चै बाल्यकाल पुर्‍याइदियो। अं, मैले भंगेरोलाई कहिले देखेको थिए, लास्ट टाइम। म सम्झिन खोजे, सम्झनामा आएन। 

 डिसेम्बर २५ मा फिल्म चल्दैछ नि! कस्को। अः । त्यो हिरो छ नि। हो, केही कुरा सम्झन खोजिन्छ, ठ्याक्कै दिमागबाट बिलाउँछ। 

 मलाई मात्र यस्तो हुन्न होला। खैर। भँगेरा नदेखेको त धेरै भएछ। भंगेराको पोस्टले आफ्नै बाल्यकाल सम्झना गराइदियो। 

स्क्रीनको सिरानमा मेसेज आएको देखे, उसले चिया खान जाम भनेको रहेछ, हुन्छ यार। मैले रिप्लाई गरे।

साँझको समय, हामी केटाकेटी स्कुल छुट्टीपछि मेलको अगाडि चौरमा खेलिरहेको हुन्थेँम। डन्डी बियो, कहिले लुकिडुम, कबड्डी। 

बच्चाहरू त्यस्तै त हो। हल्ला गर्ने, कहिले कसको, कोसँग झगडा पर्छ। 

साँझमा चराहरू पनि हाम्रो घर आँगनचौरमा आउँदथे। धेरै त भगेरा! चिरबिर चिरबिर! 

गोधुली साँझमा डोकोभरि घाँसको भारी बोकी छिमेकी अन्टी, भाउजुहरू आउँदै हुन्थे।

साइकिलमा को कता कुदेको हुन्थ्यो।

वातावरण एकदम गुञ्जनमान।

 क्षितिज पर आकाशमा घाम पोखिएर पहेँले भएको हुन्थ्यो। 

हाम्रो छिमेकी, पराजुली बुढी आमा थिइन्। बत्ती काट्थिन, कहिले दुना टपरी बुन्दथिन। 

उनले सुनाएको एक कथा याद आउँछ।

सबै चरा हिड्न सक्छन् तर भंगेरा किन नहिडेर उफ्रन्छ।

एकदिन चराहरूबीच घमासान युद्ध हुन लागेछ,

तर भगेरोले चाहिँ आफ्नो टिमलाई धोका दिएकाले उसले सराप पाएछ। त्यसैले हिँड्न नसकेर उफ्रेको यस्तै यस्तै थियो कथा पुरै त याद भएन। खैर।

उनले एकदिन चरा मार्ने मान्छेले थापेको जाली च्यातचुत पारेर फालेको थिइन्। र त्यो बल्छीवालालाई हप्काएर पठाएकी थिइन्।

भगेरेको पोस्टले मलाई बाल्यकालमै पुर्याउँला भन्ने त थिएन।

तर चराचुरुङ्गी साँच्ची हराउँदै गएका हुन् त! 

 पहिला परेवाभन्दा धेरै त भंगेरा हुन्थ्यो, भने आज भंगेरा देखिँन छोड्यो।

हाम्रो पाँच कक्षाको किताबमा भगेरको कविता थियो। भँगेरा र भंगेरी कुरा गर्छन् कसरी, चिरचिर गर्छ भंगेरा चुरचुर गर्छ भगेरी।

मैले सर्च गर्न क्रोम खोले र गुगल गरे। वाई सडेनली एस्प्यारो हयाभ बिन डिसएपियर, इज एनी रिजन। 

अवियुसली, सहरीकरण,हावा प्रदूषण, पेस्टिसाइड क्लाइमेट चेन, इन्सेट डिक्लाइन ।

तथ्याङ्क हेर्दा, लास्ट टेन इयर्समा ८० % भँगेरा डिक्लाइन भएको रहेछ।

संसारको सबै ठाउँमा पाइने चरा भगेरो यसरी एक्सटेन

हुन्छ भन्ने त लागेको थिएन। आकाश नै सुनसान हुने गरि।

कारण विविध रहेका छन्। अन्य धेरै चराचुरुङ्गी जीव एक्सटेन भएका छन् पछिल्ला दशकमा।

हाम्रो बाल्यकाल सम्झाउने, त्यो गाउँ, पिपल, चराचुरुङ्गी त्यो सल्लाहघारी, न्याउरीमुसा बिस्तारै हराउँदै जाँदा के हाम्रो अस्तित्व मात्र बाँच्न सक्छ होला र! 

चिया भनेपछि धेरैबेर घोत्लिएर लेखिरहन सकिन । र म क्याफे निस्कन तयार भए। 

कुराहरू ।

हुनसक्छ, सोचेको कुरा पूरा नहोला । तर सोच्नै छोड्नु त पक्कै हुन्न होला। 

 ८४ हजार जुनि पछिको मान्छेको जुनी हो रे ! बुढापाकाले भनेको सुनेको थिए। 

मान्छेको जुनी पाउन ८४ हजार जुनि काट्नुपर्यो होला त ! मलाई त तेसो लाग्दैन।

 मान्छेको जुनीको महत्व दर्साएको हुनसक्दछ । 

मान्छेको जुनी त्यत्तिकै सार्थक छ र ! 

बुद्ध हुन त मान्छे हुनै पर्‍यो नि तर हिटलर पनि त मान्छे नै हो। 

अल्बर्ट आइन्स्टाइनले यसो भन्छन्। Imagination is the great power than intelligent.

 म पनि इम्याजिन गर्दैछु। मानिस भएर जन्मिनु कतिको सार्थक छ।

 म गहिरो चिन्तनमा पुग्छु।

 वतासले उडाएर ल्याएको कागज, भुईबाट उठाएर हेर्छु। लेखिएको हुन्छ, ok leave it.

 महादेव स्थान परिसर मा पिपलको बढेमानको रुख छ। म त्यही छेउको बेन्चमा अडेस लगाएर बसेको छु। अनगिन्ती कुराहरू सोच्दैछु। 

मान्छेको जुनी समस्या नै समस्याले अल्झिएको हुन्छ। कतै पढेको थिए, Problem is envitable but what problem you want, you can decide. त्यस्तै त होला सायद। 

प्रियसीको ओठ चुम्न नपाएका ओठहरू, चुरोटका ठुटाले जलेर काले भएका हुन्छन्। धोका पाउनेको त मनै जलेका पनि हुन्छन् होलान् । 

सामुन्नेको पसलमा चिया र चुरोट क्रमैसँग पिउँदै गरेको एक २४,२५ वर्षीय ठिटो हुन्छ।

 मानिस मनको पीडा भुलाउन अनेक गर्छन। म पनि आफ्नो नैरस्यतालाई भुलाउन, आफै कल्पनामा हराउँदै छु। 

असफलतालाई मेट्न दृढ सङ्कल्प गर्दैछु। 

मानिस एक ठाउँमा पुगेपछि थाक्छ, विश्राम खोज्छ। 

केही समय पहिले क्याफेमा साथीसँग यसै विषयमा कुरा भएको थियो। के भगवान हुन्छन् त ! 

सन् १९९० को दशकमा क्यापिटलिस्ट र सोसिलिस्ट मध्ये कुन उत्तम प्रणालीभन्ने ठूलो बहसको विषय थियो। शीत युद्धको समाप्ति पश्चात् आज प्राय: सबै मुलुक क्यापिटलिस्टलाई विश्वास गरेको पाइन्छ। 

माग र आपूर्तिले नै हो बजार नियन्त्रण गर्ने । जुन लिबराइजेसन र ग्लोबलाइजेसनबाट सम्भव छ।

 तर यस्तै बहसहरूमा नास्तिक र आस्तिक बीच रहेको छ। 

मोबाइल हेरे, ३ बजिसकेको थियो। स्कुल, अफिस कार्यालयको नियमित समय सकेर फर्कँदै थिए। 

साधारणत शान्त रहने ठाउँ, मानिसको आवाज मिसिँदै थियो। बाहिर चहलपहल बढ्दै गर्दा म भने, मनभित्रै धोतलिँदै जान थाले।

 भगवानलाई अन्तिम साहसको रुपमा लिन्छन् असफलताहरु पछि पनि एकदिन सफलताको आश राखेको हुन्छन। सायद तेहि भएर भगवान सम्झिन्छन्।

 २१औँ शताब्दीका वैज्ञानिक स्टेफेन हकिङस भन्छन् There is no god. सायद ठिक होला। कुरा यतिमै सिमित होला र! मानिस जैविक प्राणी भएतापनि कल्पनाशील सृजनशील र इमोसनल पनि छ। 

साथीलाई लाग्छ, भगवान मान्ने कायरहरु ले हो। 

चिसो हावा चल्न थाल्छ। मन्दिर परिसर मा बच्चाहरू खेल्दै गरेको बल मेरो खुट्टानिर आउँछ। म टिपेर दिन्छु। ब्याटिङ गर्ने बच्चाले बल फेरि टाढा पुर्‍याइदिन्छ।

 यही पिपलनिर बसेको पनि एक घण्टा नै हुन लागेछ। मलाई भगवानको दर्शन गरेर रूम फर्किन मन लाग्छ।

मन काे आयतन

              म खाट मा पल्टिरहे छु, हात मा ल्यापटप छ, दुइ धुडा काे बिच उडिएकाे छ । blog login गर्छु । 

अब त बादल पनि रित्तिनु पर्ने, कति पर्न सकेकाे, साँझ महादेब स्थान छेउ, चिया काे चुस्की लिदै  किर्तन सुन्नु काे

 मज्जा छुट्टै हुन्थयाे। तर आज पनि गइयन ।  किताबहरू खाटमा बर्गेलित छरिएका छन् । मलाइ पाप लाग्छ कि,

 खुट्ट सार्दा किताब लाइ छुन्छ र हत्पत ढाेग्छु । र आफ्नै कल्पना मा धाेतलिन्छु । 

     बादल बाट ओर्लेर जाेर परेवा पल्काे घरकाे बलेसी मा बस्य । निधुक्क भिझेका थिए । यिनकाे पनि बास बस्ने बेला

 भएछ । भाले परेवा धुर्न थाल्छ, शान्तिकाे  प्रतिक  पनि कति धुर्न सकेकाे । 

     रात झयाल बाट हाम फालेर  काेठा भित्र झिरीसकेछ,  म ढाेका निरकाे switch on गर्छु, र पुन: रात, कुचाे ले धुलाे

 बडाले जस्तै बडरिन्छ । 

        मन मा सन्ननटा छाएकाे छ  । माया काे दियाे तिमी ले फुकेर निभाइदियाै । जसरी हावाकाे झाेकाले निभाउछ । तेस्तै,

     तस्तै,  सिमल का सेता भुवा, हावाले उडाएर ल्याउथ्याे र तिम्राे केश मा टासिन्थ्याे,  धास काट्दा कुराहरू तिम्राे

 कुर्था मा लाग्दथ्य । तिमी एक डाकाे धास लिइ र म गाइ र भैसी काे बथान लिइ घर  फर्कन्थए ।

       Christopher  Nolan काे Inception film नबुझेर  दाेर्हराएर हेरे थिए । आँखामा पुराना तस्विर र सम्झना 

 फटाफट आउछन, म तिन लाइ  पछ्याउन थाल्छु । र उतै हराउछु । 

             It's easy to stand in the crowd but it takes courage to stand alone. - Mahatma Gandhi.  

      साहस काे बाध । China काे Thee George Dam, संसार काे सबैभन्दा ठुलाे ड्याम, याे भन्दा ठुलाे ड्याम 

         बनाउन  सकिदैन र, खैर अहिले यहि छ । म यहि मनकाे बाध कसिलाे गरी बाध्छु । 

      ट्रेर्न  छुटेकाे यात्री , जस्ताे कि एक्लै पलेटफर्म मा उभिरहेकाे ।  अर्काे ट्रेर्न कुर्दै गर्दा रात पर्न थाल्छ र छटपटि 

   हुन्छ ।   ट्रेन काे साइरन बज्छ । गन्तब्य विना काे ट्रेर्न चढ्न राजी हुन्नुपर्छ । ट्रेन सम्झिदा, 

     राज ट्रेनकाे डन्डि समाएर  हात दिन्छ र  सिम्रन दैडिदै ट्रेर्न चड्छिन । ddlj काे climax scene , जा सिम्रन जिले 

  तेरी   जीन्दगी । सम्झिन्छ । 

    अरबी लाइ मरभुमी मा मृर्गतिष्णा भए जस्ताे आँखा अगिल्तिर पानी काे कुवा देखिन्छ तर जति पछ्यायाे उति पर 

   पर  देखिन्छ। र प्यास ले हायलकायल हुन्छ । कति सपना यहि मृर्गतिष्णा हुने त हाेइन । 

      उहिले गाँउमा  बिस्कुन सुकाउदा , म वाँसकाे लट्ठि लिइ रूगन बस्थेय । तर कति बेला शाहरूग, भगेरा, परेवा 

 गएर  बिस्कुनमा बस्थेय थाँहै पाइदैन थियाे, र तिनले छरपस्ट पार्दिन्थ्याे, अहिले सम्झनाहरू तेस्तै छरपस्ट छन् । 

         साँझ घरकाे आँगन मा झयाउकिरी उड्छन तेस्तै मन मा कुराहरू पनि  । क्यानाडाकाे Queen university काे 

  एक अनुसन्धान ले  प्रति मिनेट ६.५ विचार  मानिसकाे मन मा आउने गरेकाे  र यसरी गन्दा दिन मा ६२०० 

   विचारहरू  हुने गरेकाे देखिन्छ। 

         मानिस अनेकाै विचार मा  रूमलिन्छ । म पनि यसैमाअल्झिरहेछु, र कनिका निफने गरी विचार लाइ निफन्दै

 वल्गमा लेख्दैछु ।  

हिड्दै जादा

      चटपटे २५ काे बन्छ त दाइ । ३० काे बनाम है । अहिले समानहरू महन्गाे छ, पुयाउनै सकिदै ।

 

Grammer स्कुलकाे बाटाे छेउ थियाे ठेला ।

पानी पर्छ त आज । तर सधैं साँझ पानी पर्छ अचेल । आकास हेर्न बिर्सेछु । घाम अस्ताउन लागेकाे हुनु पर्दछ।

भर्खर ४ बज्दै थियाे । हामी कति कुराहरू विर्सन्छै । हेर्छै तर याद हुदैन । बाटाेमा हिड्दै घर पुग्छै, ए  म कुन

 बाटाे आएछु भन्ने त विसिन्छै । 

 चटपटे ठेला अगिल्ल तिर मकै पाेल्ने अर्काे ठेला थियो । सधै एक अर्धवैश आइमाइ हुन्थिन, भने आज केटी

 थिइन । सायद उस्काे छाेरी हाेली । १८,१९ वर्ष की मैले अनमान गरे ।

 आगाेकाे राप ले, उनी राताे थिइन,

 झनै राताे भइन । ।

Worldlink चाेक पुगे, सेतिवपी बाटाे लमतन्नन परेकाे थियाे ।

आँखा धरै ठाँउमा ठाेकिदै थियाे, म हिडदै थिए ।

 काेही राम्री केटीकाे नाक मा, त ठिक् ठिकै लाग्नेकाे वृक्षस्थलमा, लगेज लगाउनेकाे पृस्ठ मा । क्रेट्या काे

 body मा, BYD काे looks मा, बाटाेकाे पाेल मा ।

 मेराे मनस्थिती, जडिया, बाटाेमा लठारिदै हिडे जस्ताे थियाे । म अन्तरस्कन्दमा लड्दैपड्दै डेरा मा पुग्ए थिए ।

 आज उनलाइ भेट्न भनेर चावेल गएकाे थिए । उ आइन्न, गतिलाे वहाना बनाइन । साथीकाे

 उत्सुक्ता शान्त भयाे । xxxxx

x

मेरो हालखबर!

बादल लाग्नु, धुम्म हुनु र फेरी बेजोड़ सँग पानी पर्नु,

हो त्यस्तै त्यस्तै छ मेरो हालखबर 

के हुदै छ त यार!

 मैले भनेको हुन सक्छु,

 यतिकै यार के गर्नु,

तर भन्न नसकेको हो,

 

उकालो वाटो मा, नाम्लो छिन्ने गरी बोकेको भरियाको भारी, 

हो तेस्तै तेस्तै छ मेरो पनि अवस्था।

 डाफेले हरियो रातो पखेटा फिजाएर रुखका बुटाबुटामा उड्छन,

त्यस्तै हरियो पासपोट मा खैरो रंग का सपना बुनेर साथिहरू विदेसिएका छन।

 तिमी पनि बिदेस आउन अनिस !

उनले एक पल्ट सोधेको थिइन मलाइ,

यही माटो मा सेता फुल फूलेको हेर्ने रहर छ अस्मिता भनेको थिए 

तर वनचक लागेको वटुवा हराए जस्तै 

तेस्तै तेस्तै भएको छ मेरो दिन चर्या,

जुन संग को दुरी बढे पछि को रात

 फ़ोन खाट मा मिल्काए सुत्न थालेको छु

झाउकिरी को एकहोरो ट्यारट्यार मात्र,

हो त्यस्तै छ मेरो एकान्त को धुनहरू!

गाउँ खोज्न जाँदा

            जब गाउँ छोडियो, तब गाउँमा बाटो आयो 

       खोला तर्ने पुल बन्यो, बाटोमा कालोपत्रे पोतियो ।

   र बाटो पिच बन्यो। बोर्डिङ गरी पानी आयो,  बिजुली बत्ती,नेट आयो वाइफाई आयो।

 स्कुलमा बाँसको टाटी थियो। कक्षा कोठा पुराना थिए।

 अहिले बिल्डिङ बने 

 जब गाउँ छोडियो 

 म गाउँमा हुँदा स्वामीको रुख थियो,जहाँ चारै दिशाबाट बाटो आएर रोकिन्थ्यो र बोटको झरेको गेडा भुई भरि हुन्थ्यो। 

 बजार जाँदै गर्दा ठूलो बर को रुख र चौतारो छेउमा उत्रै पिपलको रुख,

 बाटोको पाटामा,  आपको को कोयामा हाली बजाउने पत्ताको बोट,  पहेलो लहरे लहरा भएको झ्याङ,

 

 गाउँ चाँडै छाडियो कि विकास ढिला आयो खै! परिवर्तन यसरी भए,

 मेरो गाउँ खोज्न अब मन मस्तिकमा छाम्नुपर्छ। भूगोलमा भेटिँदैन!

सोध्नन मन छ।

*एक किलो कपास, भारी हुन्छ कि एक किलो फलाम?

 ल भन त

 फलाम।

 बराबर हुन्छ।

 ए! 

कुनै बेला यस्ता प्रस्न ले पनि जिल्लै पारिदिन्थयो। 

अनि, आज सोध्न मन छ मन को पिडा भारी हुन्छ कि एक डोको घाँस!

 

*एउटा लुगा सुकाउन ५ मिनेट लाग्छ, भने १० वटा लुगा सुकाउन कति मिनेट लाग्छ? 

एकिक नियमको प्रस्न लाग्ने यि प्रस्न मा म भन्दथे

 १०*५=५० मिनेट।

 होइन ५ मिनेट नै लाग्छ नि।

 हो क्यारे। 

उनले ५ बर्षको प्रेम बिर्सन ५ मिनेट लगाइन भने १ बर्ष को प्रेम बिर्सन तिमी कति समय लगाउछै! 

*एउटा रूखमा १५ वटा चराहरू बसेका, छन एक सिकारी ले १ वटा चरा मार्यो भने कति बाकि होलान्? 

 १४ वटा 

 होइन, कोही बाकि रहेन्न, एउटा झर्यो बाकि उडे,

अनि तिम्रो एक तिखो वचन ले मनको हाँगा मा बसेका कति चरा मर्ए कति उडे!

 सोध्न मन छ।

तिमी सम्म

तिम्रो तस्विर भित्ताभर कोर्दछु र 

धत् ओठमा लाली पोत्नै बिर्सेछु भन्दछु। 

तिम्रो बारे नोटका पाना पुरै भर्दछु र 

हतपत आतिएर नोट बन्द गर्छु

 

तिमी यि हर्कत लाइ के भन्दछै। 

सिरसिर वतास चल्छ र पिपलका पातहरू हलाउछ

तिमी मेरो सामु हदैनै 

तब उडदा उडदै थाकेको बादल र म चिसो हावाको झोकाले झिनमै वर्सात हुन्छै। 

तिम्रो एक झल्को मेटन् म पार्क आउदथे  तिमी लाइ देखेर 

मन भरी वच्चा कोर्रलद्थे। 

कुनै स्कुले प्रेमीले वरको चैतारी मा बसेर उस्को बाटो कुर्नु । 

 

अहिले सम्म के गर्दै हैली 

साँझ चिहाएर झयाल भित्र पसिसक्दा सम्म त 

तिम्रो याद ले एक मुरी मन त खाइसक्छ।।